Jednym z kluczowych zadań przy zakładaniu klubu sportowego jest opracowanie statutu. Wiele poradników uznaje to za najważniejszy element. Statut to podstawowy dokument określający zasady funkcjonowania klubu – można powiedzieć, że to jego wewnętrzna “konstytucja”. Bez dobrze napisanego statutu nie da się zarejestrować klubu, a po rejestracji statut staje się punktem odniesienia dla wszystkich działań organizacji. W tym artykule wyjaśniamy, co powinien zawierać statut klubu sportowego i na co zwrócić uwagę podczas jego tworzenia, aby dokument spełniał wymogi prawne i odpowiadał potrzebom naszego klubu.
Rola i znaczenie statutu
Statut pełni kilka ważnych funkcji:
- Wymóg formalny: Dla rejestracji stowarzyszenia lub fundacji posiadanie statutu jest obowiązkowe – sąd lub starosta nie zarejestruje klubu bez poprawnego statutu (grantowo.pl). Statut jest załącznikiem do wniosku rejestracyjnego i podlega ocenie formalnej (musi być zgodny z prawem).
- Regulamin działania: Statut określa cele klubu, strukturę władz, prawa i obowiązki członków, zasady zarządzania majątkiem, sposób reprezentacji klubu itd. Dzięki temu wszyscy (członkowie, zarząd, sponsorzy, organy nadzoru) wiedzą, jakie są reguły gry w klubie. Dobry statut zapobiega wielu konfliktom, bo od razu odpowiada na pytania typu: kto podejmuje decyzje finansowe? jak przyjmować nowych członków? kiedy zwołać walne zebranie?
- Tożsamość i misja: W statucie zapisujemy misję i cele klubu, co pomaga zdefiniować, po co klub istnieje (np. rozwój piłki nożnej wśród dzieci w gminie X, poprawa kondycji seniorów poprzez zajęcia sportowe, rywalizacja na poziomie ligi okręgowej itp.). Te zapisy ukierunkowują działalność i mogą być przydatne np. przy wnioskowaniu o dotacje (pokazują, że klub działa w sferze pożytku publicznego).
Pisząc statut, warto myśleć perspektywicznie – dokument powinien być uniwersalny i elastyczny, żeby nie blokował rozwoju klubu. Zbyt szczegółowe zapisy (np. konkretna kwota składki członkowskiej) mogą wymagać częstych nowelizacji statutu, lepiej pewne rzeczy uregulować w regulaminach wewnętrznych niż w samym statucie. Z kolei sprawy kluczowe (cel, władze, majątek) muszą być opisane jasno i zgodnie z prawem, by uniknąć zarzutów ze strony organów rejestrowych.
Najważniejsze elementy statutu klubu sportowego
Choć dokładna treść statutu zależy od specyfiki klubu, istnieje zestaw elementów, które koniecznie powinny się w nim znaleźć. Oto one:
- Nazwa i siedziba klubu: Statut musi podawać pełną nazwę klubu sportowego oraz miejscowość (siedzibę), w której klub działa. Np.: “Stowarzyszenie Kultury Fizycznej Klub Sportowy Sparta Kowalska Wola, z siedzibą w Kowalskiej Woli”. Nazwa klubu powinna odróżniać się od innych podmiotów. W statucie można też określić barwy klubowe, skrót nazwy, ewentualnie herb/emblemat – choć nie jest to wymóg formalny, bywa dodawane jako element identyfikacji.
- Cele i środki działania (cele statutowe): To serce statutu – opis, po co klub istnieje i co chce osiągnąć. Wymień główne cele: np. upowszechnianie kultury fizycznej, szkolenie sportowe dzieci i młodzieży, prowadzenie sekcji piłki nożnej i siatkówki, organizacja zawodów i imprez sportowych, promocja zdrowego stylu życia, działalność wychowawcza przez sport, integracja lokalnej społeczności itp.(grantowo.pl). Cele powinny być sformułowane dość szeroko, ale konkretnie związane ze sportem. Następnie opisz sposoby realizacji celów – czyli co klub będzie robił: np. prowadzenie treningów, udział w rozgrywkach, organizowanie turniejów, współpraca ze szkołami, pozyskiwanie dotacji, prowadzenie działalności gospodarczej (jeśli planowana) itp. Ten fragment statutu pokazuje zakres działalności klubu.
- Członkostwo w klubie: Określ, kto może zostać członkiem klubu i na jakich zasadach. Zazwyczaj wyróżnia się członków zwyczajnych (osoby biorące aktywny udział w działalności, z prawem głosu), członków wspierających (np. sponsorzy, instytucje wspierające finansowo – bez prawa głosu) i członków honorowych. Statut powinien podać warunki przyjęcia do klubu (np. złożenie deklaracji członkowskiej, opłacenie wpisowego, akceptacja zarządu) oraz powody utraty członkostwa (rezygnacja, skreślenie za niepłacenie składek, działanie na szkodę klubu itp.). Ważne: jeśli przewidujesz udział osób niepełnoletnich jako członków (np. zawodników-klubowiczów), statut musi uwzględnić zapisy ustawy Prawo o stowarzyszeniach dot. małoletnich w stowarzyszeniach(poradnik.ngo.pl poradnik.ngo.pl) (np. dzieci < 16 lat mogą być członkami za zgodą rodziców, ale bez prawa głosu; młodzież 16–18 lat – z ograniczeniami co do władz). Ustal też, czy członkowie mają obowiązek płacić składki członkowskie – jeśli tak, statut może zawierać ogólny zapis o składkach (szczegółową wysokość może ustalać uchwała walnego zebrania).
- Władze klubu i struktura organizacyjna: Opisz, jakie organy zarządzają klubem. W stowarzyszeniu obligatoryjnie są: walne zebranie członków (najwyższa władza, podejmuje najważniejsze uchwały), zarząd (organ wykonawczy, kieruje na co dzień działalnością) oraz organ kontroli wewnętrznej – np. komisja rewizyjna (nadzoruje pracę zarządu, kontroluje finanse). Podaj w statucie kompetencje poszczególnych władz: co robi walne (np. uchwala plany, zatwierdza sprawozdania, wybiera zarząd, decyduje o rozwiązaniu klubu), co robi zarząd (kierowanie działalnością, reprezentowanie klubu na zewnątrz, zarządzanie majątkiem)(grantowo.pl), co robi komisja rewizyjna (kontrola finansów, składanie wniosków o absolutorium). Określ liczbę członków zarządu i komisji, kadencję (np. 2, 3 lub 4 lata), tryb ich wyboru (jawne/tajne głosowanie, większość bezwzględna/prosta). Ustal, kto może zwoływać walne zebranie (zwyczajne np. raz do roku, nadzwyczajne na wniosek zarządu lub określonej liczby członków). To najbardziej formalna część statutu – musi być zgodna z przepisami stowarzyszeniowymi. Dla fundacji natomiast opisz, kto pełni funkcję organu zarządzającego (zarząd fundacji) i ewentualnie nadzorczego (rada fundacji, jeśli powołana). Pamiętaj, by wskazać sposób reprezentacji klubu – np. że do składania oświadczeń woli i reprezentacji wymagany jest podpis prezesa zarządu lub innego członka zarządu (samodzielnie lub łącznie, wedle decyzji). Ten zapis będzie sprawdzany przy rejestracji, bo od niego zależy np. kto podpisuje wnioski o dotacje.
- Majątek i finansowanie: W statucie trzeba uwzględnić postanowienia dotyczące majątku klubu i sposobu dysponowania nim(grantowo.pl). Określ źródła przychodów klubu: mogą to być składki członkowskie, dotacje, granty, darowizny, spadki, zapisy, dochody z ofiarności publicznej, wpływy z działalności odpłatnej pożytku publicznego, dochody z ewentualnej działalności gospodarczej, sponsoring itp.. Należy zaznaczyć, że całość dochodu klubu jest przeznaczana na realizację celów statutowych, a nie do podziału między członków (to ważne dla utrzymania statusu non-profit i możliwości korzystania z dotacji(grantowo.pl)). Statut może dopuszczać prowadzenie działalności gospodarczej przez klub (jeśli planujecie np. sklepik sportowy czy usługi trenerskie odpłatnie) – trzeba wtedy dodać zapis, że klub może prowadzić działalność gospodarczą w określonym zakresie, a dochód z niej przeznacza na działalność statutową. Opisz również, kto decyduje o wydatkowaniu środków (zwykle zarząd) oraz np. kto może podpisywać dokumenty finansowe (np. dwóch członków zarządu łącznie). Dobrze jest uwzględnić zapis o roku obrachunkowym (najczęściej kalendarzowy) i obowiązku sporządzania sprawozdań finansowych oraz ich zatwierdzania przez walne zebranie.
- Sposób zmiany statutu: W statucie muszą znaleźć się informacje, jak dokonać przyszłych zmian w statucie. Najczęściej uprawnione jest do tego walne zebranie członków, większością kwalifikowaną (np. 2/3 głosów)(grantowo.pl). Wpisz, jaki quorum jest wymagane dla ważności uchwały o zmianie statutu (np. obecność co najmniej połowy członków). Ten punkt jest ważny – bez spełnienia warunków zapisanych w statucie nie da się legalnie zmienić żadnego punktu statutu w przyszłości.
- Rozwiązanie klubu: Na koniec statut powinien przewidywać procedurę rozwiązania (likwidacji) klubu. Zazwyczaj decyzję o rozwiązaniu podejmuje walne zebranie większością kwalifikowaną (np. 3/4 głosów). Trzeba wskazać też, co stanie się z majątkiem klubu po likwidacji – czy zostanie przekazany innej organizacji sportowej, czy np. gminie lub celom charytatywnym. Ten zapis zapobiega rozdzieleniu majątku między członków (co jest zabronione w NGO) i bywa wymagany przez sąd.
Powyższe elementy to absolutne minimum. Statut może oczywiście zawierać więcej rozdziałów – np. dotyczących barw i symboliki klubowej, sekcji sportowych w ramach klubu, sposobu prowadzenia dokumentacji, wynagradzania członków władz (np. czy mogą pobierać wynagrodzenie za pracę), zaciągania zobowiązań finansowych, przynależności do związków sportowych itd. Ważne jednak, by dodatkowe zapisy nie kłóciły się z prawem ani z podstawową strukturą, jaką narzucają ustawy.
Statut – czy jest dostępny?
Pamiętaj, że statut nie jest dokumentem tajnym – po rejestracji staje się publiczny (każdy członek klubu powinien go dostać, a często jest publikowany np. w KRS online w przypadku stowarzyszeń). Dobrze napisany statut będzie służył klubowi przez lata, stanowiąc fundament jego stabilnego działania. Gdy klub się rozrośnie lub zmienią się warunki, statut można zmienić uchwałą walnego zebrania – na starcie jednak postaraj się, by był możliwie kompletny i przemyślany.
Na koniec ważna wskazówka: nie traktuj statutu jak uciążliwego obowiązku, ale jak plan działania dla Twojego klubu. To dzięki statutowi Twój klub z grupy osób stanie się formalną organizacją ze swoją tożsamością. Poświęcony czas zaprocentuje uporządkowaną strukturą i łatwiejszym zarządzaniem w przyszłości. Gdy statut jest gotowy i przyjęty, można złożyć dokumenty do rejestracji – a potem skupić się już na sportowej działalności klubu.
