W kontekście prowadzenia organizacji pozarządowej (NGO) istotne jest zrozumienie różnicy między kontrolą a nadzorem. Kontrola oznacza sprawdzenie stanu faktycznego organizacji zgodnie z ustalonymi procedurami, bez możliwości ingerencji w jej działalność. Z kolei nadzór oznacza, że organ nadzoru ma prawo nie tylko do sprawdzenia, ale także do ingerowania w działalność organizacji w przypadku stwierdzenia naruszeń prawa lub procedur.
Kluczowe informacje dotyczące kontroli i nadzoru w NGO:
Kontrola w NGO
Kontrola w organizacji pozarządowej ma na celu ocenę, czy organizacja działa zgodnie z obowiązującym prawem i określonymi procedurami. Przeprowadza ją szereg organów, takich jak Państwowa Inspekcja Pracy, Inspekcja Sanitarna, Prokuratura, Urzędy Kontroli Skarbowej, Najwyższa Izba Kontroli oraz Regionalne Izby Obrachunkowe. Te instytucje sprawdzają, czy organizacja przestrzega przepisów dotyczących prawa pracy, higieny pracy, zdrowia publicznego, przepisów podatkowych i innych obowiązujących regulacji.
Nadzór w NGO
Nadzór jest pojęciem szerszym niż kontrola. Organ nadzoru, który może być organem administracji samorządowej lub rządowej, ma prawo nie tylko do kontroli, ale także do ingerencji w działalność organizacji w przypadku stwierdzenia naruszeń prawa lub procedur. Dla fundacji organem nadzoru jest minister właściwy ze względu na zakres działania i cele fundacji, natomiast dla stowarzyszeń nadzór sprawuje starosta powiatu lub prezydent miasta na prawach powiatu, a także wojewoda w przypadku stowarzyszeń jednostek samorządu terytorialnego.
Co to jest “kontrola”?
Organizacje pozarządowe, zarówno stowarzyszenia, jak i fundacje, podlegający kontroli lub nadzorowi, mają obowiązek dostarczenia organom nadzoru niezbędnych dokumentów i wyjaśnień dotyczących swojej działalności. Ponadto, organy nadzoru mają prawo do przeprowadzenia kontroli wewnątrz organizacji. W przypadku działań naruszających prawo lub procedury, organ nadzoru może podjąć działania korygujące, włączając w to kary i sankcje.
OPP wyciągnięte przed szereg!
Warto także zaznaczyć, że organizacje posiadające status organizacji pożytku publicznego podlegają dodatkowemu nadzorowi sprawowanemu przez Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego oraz ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Ten rodzaj nadzoru dotyczy prawidłowości korzystania ze szczególnych uprawnień przyznanych organizacjom pożytku publicznego.
