Lokalne granty i dotacje to często najłatwiej dostępne źródło finansowania pierwszych projektów fundacji, stowarzyszenia czy grupy nieformalnej. Dzieje się tak, ponieważ konkursy organizowane na poziomie gminy czy powiatu są na ogół mniej sformalizowane, mają mniejszą skalę i konkurencję oraz dotyczą spraw bliskich lokalnej społeczności. W rezultacie nowo powstałe lub małe organizacje mogą stosunkowo szybko uzyskać wsparcie na start właśnie dzięki środkom lokalnym. Poniżej wyjaśniamy, gdzie szukać dotacji w swoim regionie i jak zwiększyć szanse na pozyskanie takiego finansowania.
Dotacje samorządowe – gminne i powiatowe konkursy grantowe
W niemal każdej gminie w Polsce lokalne władze przeznaczają środki na dofinansowanie działań organizacji pozarządowych działających na danym terenie. Są to tzw. otwarte konkursy ofert na realizację zadań publicznych (np. w obszarze kultury, sportu, pomocy społecznej, edukacji itp.), a także małe granty przyznawane pozakonkursowo. Małe granty dotyczą zwykle niewielkich projektów (do 10 tys. zł) i mają uproszczoną procedurę – wystarczy złożyć oferty opisujące planowane działanie, a decyzja zapada szybciej niż w dużych konkursach. Dla początkujących NGO to świetna opcja na pierwszy projekt. Przykładowo, Miasto Kraków w 2025 roku przeznaczyło 120 tys. zł na mikrodotacje dla lokalnych inicjatyw rewitalizacyjnych osiedli (grantowo.pl). Jak widać, nawet duże miasta wspierają oddolne projekty mieszkańców poprzez małe granty. Aby nie przegapić lokalnych naborów, warto regularnie śledzić Biuletyn Informacji Publicznej (BIP) swojego urzędu gminy lub starostwa – tam publikowane są ogłoszenia o konkursach wraz z wytycznymi i terminami składania ofert (grantowo.pl). Dobrym pomysłem jest też zapisanie się na newsletter lub kanały informacyjne (Facebook, strona WWW) wydziału urzędu odpowiedzialnego za współpracę z NGO – często pojawiają się tam komunikaty o nowych dotacjach lokalnych.
Programy mikrograntów i konkursy dla małych organizacji.
Oprócz środków samorządowych, istnieją ogólnopolskie inicjatywy, które dystrybuują dotacje na poziomie lokalnym. Przykładem jest program Działaj Lokalnie Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności, w ramach którego lokalne fundacje i stowarzyszenia przyznają małe granty (zazwyczaj kilka tysięcy złotych) na projekty animujące społeczność w gminach. Również rządowy Fundusz Inicjatyw Obywatelskich – NOWE FIO ma komponent „Małe FIO”, w którym operatorzy regionalni przekazują mikrogranty (5–10 tys. zł) niewielkim organizacjom i grupom nieformalnym (grantowo.pl). Od 2025 roku działa także program „Moc Małych Społeczności” skierowany specjalnie do grup nieformalnych i młodych NGO z terenów wiejskich i małych miast – oferuje on dotacje do 10 tys. zł bez wymogu wkładu własnego (grantowo.pl). Warto śledzić ogłoszenia tych programów, bo często stanowią one szansę na finansowanie inicjatyw dla organizacji bez dużego doświadczenia. Informacje o naborach można znaleźć na stronach Narodowego Instytutu Wolności (w przypadku FIO) czy na portalach partnerów Działaj Lokalnie. Takie mikrogranty to doskonały sposób, by rozwinąć skrzydła – nie wymagają skomplikowanych wniosków, a pozwalają zdobyć pierwsze sukcesy i nauczyć się realizacji projektu.
Lokalne granty od firm i fundacji korporacyjnych.
Coraz więcej firm angażuje się społecznie, uruchamiając własne fundacje korporacyjne lub programy grantowe w ramach CSR (społecznej odpowiedzialności biznesu). Często mają one zasięg ogólnopolski, ale wspierają projekty lokalne w społecznościach, z którymi dana firma jest związana (np. działa tam jej zakład lub wywodzi się stamtąd). Przykładowo Fundacja ORLEN od kilku lat prowadzi konkurs „Moje Miejsce na Ziemi”, w którym organizacje i grupy nieformalne z całej Polski mogą dostać do 20 tys. zł na lokalne inicjatywy społeczne – od remontu świetlicy, przez warsztaty dla młodzieży, po projekty ekologiczne. Podobne programy prowadzą m.in. Fundacja PZU, Fundacja Santander, Fundacja ING, czy program „Wzmocnij swoje otoczenie” Polskich Sieci Elektroenergetycznych (grantowo.pl). Zaletą wielu grantów korporacyjnych jest to, że formularze wniosków bywają prostsze, a kryteria mniej sformalizowane niż w dotacjach publicznych – co jest ukłonem w stronę małych, lokalnych podmiotów. Warto jednak dopasować swój pomysł do profilu fundatora (np. ORLEN chętnie wspiera społeczności lokalne i projekty edukacyjne, a np. firmy energetyczne – inicjatywy ekologiczne). Informacji o takich konkursach szukajmy na stronach internetowych odpowiednich fundacji firm oraz w ich mediach społecznościowych – zazwyczaj nabory ogłaszane są raz do roku lub cyklicznie. Nie zapominajmy też o lokalnych przedsiębiorcach – czasem duża firma działająca w naszym regionie (np. kopalnia, elektrownia, fabryka) ma własny fundusz grantowy lub przyznaje darowizny na rzecz społeczności. Warto nawiązać z nią kontakt i zapytać o możliwości wsparcia.
Gdzie szukać informacji i jak zwiększyć swoje szanse?
Aby skutecznie korzystać z lokalnych możliwości finansowania, bądźmy aktywni informacyjnie. Monitorujmy wspomniane oficjalne źródła (BIP, strony urzędów, strony programów grantowych). Warto również dołączyć do lokalnych sieci i forów NGO – np. grup na Facebooku zrzeszających organizacje z danego miasta czy powiatu. Wieści o nowych grantach często rozchodzą się pocztą pantoflową wśród aktywistów (grantowo.pl). Skontaktujmy się z najbliższym Ośrodkiem Wsparcia Ekonomii Społecznej (OWES) lub Centrami Organizacji Pozarządowych – ich pracownicy często wiedzą o regionalnych możliwościach finansowania i służą doradztwem. Dobrą praktyką jest też utrzymywanie relacji z lokalnym samorządem – udział w spotkaniach dla NGO, konsultacjach czy wydarzeniach miejskich pozwala „być na radarze” urzędników, co czasem owocuje szybkim dotarciem do informacji o dotacjach. Na koniec, przygotowując wniosek o lokalny grant, postarajmy się wykazać znajomość lokalnych realiów – podkreślmy, że projekt służy mieszkańcom danej społeczności, wpisuje się w lokalne strategie lub odpowiada na konkretną potrzebę zauważoną w okolicy. Lokalne komisje bardzo doceniają projekty „szyte na miarę” ich społeczności.
Fundusze lokalne to pierwszy krok w rozwoju organizacji pozarządowej!
Dzięki dotacjom z gminy, powiatu czy lokalnych programów mikrograntowych można zrealizować wartościowe inicjatywy blisko ludzi, którym służymy. Kluczem jest aktywne poszukiwanie informacji i gotowość do skorzystania z nadarzających się okazji. Gdy Twoja organizacja zdobędzie pierwsze lokalne dofinansowanie i z powodzeniem je rozliczy, zdobędzie nie tylko środki na działanie, ale też cenne doświadczenie i wiarygodność, która zaprocentuje przy ubieganiu się o większe granty w przyszłości.
