Samorząd terytorialny – przede wszystkim gminy, ale także powiaty i województwa – to naturalny sprzymierzeniec Ochotniczych Straży Pożarnych. Zgodnie z prawem (ustawa o samorządzie gminnym) każda gmina ma obowiązek zapewnienia ochrony przeciwpożarowej na swoim terenie(grantowo.pl). W praktyce oznacza to, że gmina finansuje podstawowe, bieżące funkcjonowanie OSP: pokrywa koszty paliwa i ubezpieczenia pojazdów, dokonuje drobnych napraw sprzętu i remizy, opłaca badania lekarskie druhów itp.(grantowo.pl). Te wydatki są wpisane w coroczny budżet gminy, bo OSP pełni rolę realizatora jednego z zadań własnych samorządu (zapewnienie bezpieczeństwa). Jednak poza tym obligatoryjnym finansowaniem codziennym, samorządy często wspierają jednostki OSP dodatkowymi dotacjami celowymi na większe przedsięwzięcia i zakupy.
Wsparcie z gminy dla OSP – ważny filar
Na szczeblu gminy mogą być ustanowione specjalne uchwały lub programy umożliwiające przekazywanie dotacji dla OSP jako stowarzyszeń. Często raz w roku OSP może złożyć do urzędu gminy wniosek o dofinansowanie konkretnego zadania – np. zakupu sprzętu czy remontu strażnicy(grantowo.pl). Jeżeli rada gminy zabezpieczy środki, taka dotacja jest przyznawana i przekazywana jednostce. Przykładowo, gdy OSP potrzebuje kamery termowizyjnej za 20 tys. zł, może wnioskować do gminy o dotację w wysokości np. 15 tys. zł, argumentując jak ten sprzęt poprawi skuteczność akcji (np. poszukiwanie ludzi w zadymieniu)(grantowo.pl). Wiele gmin chętnie finansuje również zakup nowych samochodów, wykładając nawet kilkaset tysięcy złotych, bo nowy wóz strażacki służy całej lokalnej społeczności(grantowo.pl). Większe kwoty na pojazdy często przekazywane są jako część montażu finansowego (gmina dokłada się obok dotacji rządowych i np. funduszy NFOŚiGW) lub gmina sama kupuje pojazd jako inwestycję, po czym przekazuje go OSP. Niemniej, także przy mniejszych wydatkach – jak doposażenie w drobny sprzęt, zakup umundurowania, modernizacja remizy – gmina może po prostu udzielić dotacji celowej z własnego budżetu dla OSPgrantowo.pl.
Współpraca na linii gmina – ochotnicza straż pożarna
Kluczem do skutecznego pozyskiwania wsparcia samorządowego jest dobra komunikacja z władzami. Wójt czy burmistrz powinien znać potrzeby lokalnej straży, dlatego warto co roku przygotować listę priorytetów i omówić ją z władzami gminy(grantowo.pl). Często na początku roku organizowane są spotkania lub odprawy z OSP – to doskonała okazja, by przedstawić plan wydatków i uzasadnić najważniejsze zakupy, jakie czekają jednostkę (np. wskazać, że pilnie potrzebna jest nowa motopompa, bo stara uległa awarii). Im lepsze uzasadnienie i pokazanie korzyści dla bezpieczeństwa mieszkańców, tym większa szansa na uwzględnienie tych potrzeb w budżecie gminy(grantowo.pl). Warto też na bieżąco dokumentować swoje działania i potrzeby – np. statystyki wyjazdów, zużycia sprzętu – by mieć mocne argumenty podczas rozmów z samorządem.
Powiaty również potrafią wspierać OSP, choć na mniejszą skalę niż gminy (mają mniejsze możliwości prawne i budżetowe w tym obszarze). Zdarza się, że starostwo powiatowe ogłasza konkurs ofert dla organizacji pozarządowych na zadania związane z bezpieczeństwem publicznym. Wówczas OSP jako stowarzyszenie może złożyć ofertę i zdobyć kilka tysięcy złotych na przykład na przeprowadzenie szkoleń z pierwszej pomocy w szkołach czy organizację powiatowych zawodów sportowo-pożarniczych(grantowo.pl). Niektóre urzędy marszałkowskie (wojewódzkie) także miewają specjalne programy dla OSP lub przekazują dotacje celowe, choć są to raczej jednorazowe inicjatywy. Nie można też zapominać o funduszu sołeckim na wsiach – mieszkańcy danego sołectwa mogą zadecydować, by część funduszu sołeckiego przeznaczyć na potrzeby lokalnej OSP (np. zakup mundurów galowych, odnowienie świetlicy w remizie)(grantowo.pl). To również jest forma wsparcia samorządowego, tyle że oddolnie inicjowana przez społeczność.
Dzięki dobremu partnerstwu z samorządem wiele OSP realizuje duże inwestycje i zakupy, które przekraczają ich własne możliwości finansowe. Przykładem może być OSP Bucz w gminie Przemęt, która w 2025 roku znalazła się na liście do dofinansowania zakupu nowego wozu strażackiego z budżetu państwa (otrzyma 479 tys. zł dotacji centralnej)(przemet.pl). Jednak pełna wartość średniego wozu to ponad milion złotych – i tutaj gmina dołożyła aż 700 tys. zł ze swojego budżetu, aby strażacy mogli sfinalizować zakup pojazdu! Taka współpraca pokazuje, że największe i najkosztowniejsze projekty (jak właśnie zakup samochodu czy rozbudowa remizy) często wymagają montażu finansowego złożonego z różnych źródeł, ale wkład gminy bywa decydujący. Dla OSP oznacza to, że warto inwestować czas w relacje z władzami lokalnymi – aktywnie informować o swojej działalności, zapraszać na uroczystości i pokazy sprzętu, dzielić się sukcesami i potrzebami. Samorząd świadomy roli OSP i doceniający pracę druhów z pewnością chętniej wygospodaruje środki na ich wsparcie. W ten sposób gminy i powiaty stają się nie tylko organem prowadzącym OSP, ale prawdziwym mecenasem lokalnego pożarnictwa.
