Statut to najważniejszy dokument organizacji pozarządowej. W praktyce grantowej statut działa jak filtr: pokazuje, czy organizacja w ogóle może zrealizować projekt, na który chce dostać pieniądze. Jeśli projekt nie mieści się w celach statutowych, może zostać odrzucony albo zakwestionowany na etapie podpisywania umowy.
Poradnik ngo.pl określa statut jako najważniejszy dokument organizacji, jej „konstytucję”, i wskazuje, że powinien zawierać zapisy niezbędne dla funkcjonowania fundacji lub stowarzyszenia.
Dlaczego statut jest ważny przy grantach?
Grantodawca bardzo często sprawdza, czy:
| Element | Co sprawdza grantodawca? |
| cele statutowe | czy projekt pasuje do misji organizacji |
| sposoby realizacji celów | czy organizacja może prowadzić dane działania |
| reprezentacja | kto może podpisać ofertę i umowę |
| działalność odpłatna | czy organizacja może pobierać opłaty |
| działalność gospodarcza | czy organizacja może sprzedawać usługi lub produkty |
| organy organizacji | czy decyzje są podejmowane prawidłowo |
Najczęstszy błąd polega na tym, że organizacja ma zbyt wąski statut. Przykład: fundacja chce złożyć projekt na edukację cyfrową seniorów, ale w statucie ma tylko ogólne działania kulturalne. Wtedy projekt może wyglądać atrakcyjnie, ale formalnie nie pasować do organizacji.
Jakie cele warto uwzględnić w statucie?
Statut powinien być konkretny, ale nie przesadnie wąski. Organizacja, która planuje aplikować o granty, może rozważyć cele związane z:
- edukacją,
- nauką,
- kulturą,
- sportem,
- cyfryzacją,
- rozwojem społeczeństwa obywatelskiego,
- pomocą społeczną,
- przeciwdziałaniem wykluczeniu,
- wsparciem dzieci, młodzieży, seniorów,
- ochroną zdrowia,
- ekologią,
- integracją międzypokoleniową,
- działalnością lokalną,
- innowacjami społecznymi.
Nie chodzi o to, żeby wpisać wszystko. Chodzi o to, żeby statut dawał realną przestrzeń do prowadzenia projektów, które organizacja faktycznie chce realizować.
Sposoby realizacji celów – najważniejsza część pod granty
Same cele to za mało. Statut powinien wskazywać, jak organizacja realizuje swoje cele. To właśnie ta część często decyduje, czy projekt „mieści się” w statucie.
Przykładowe sposoby realizacji celów:
| Obszar | Przykładowy zapis |
| edukacja | organizowanie szkoleń, warsztatów, kursów, konferencji |
| cyfryzacja | tworzenie portali, aplikacji, narzędzi edukacyjnych |
| kultura | organizowanie wydarzeń, publikacji, wystaw |
| badania | prowadzenie analiz, raportów, diagnoz społecznych |
| granty | realizacja projektów finansowanych ze środków publicznych i prywatnych |
| partnerstwa | współpraca z NGO, JST, szkołami, uczelniami, firmami |
| publikacje | wydawanie materiałów drukowanych, cyfrowych i audiowizualnych |
Działalność odpłatna w statucie
Jeśli organizacja chce pobierać opłaty za udział w warsztatach, szkoleniach, wydarzeniach albo materiałach edukacyjnych, powinna rozważyć uregulowanie działalności odpłatnej pożytku publicznego. Poradnik ngo.pl wskazuje, że odpłatna działalność pożytku publicznego nie wymaga osobnej rejestracji, ale informacja o jej prowadzeniu i zakresie powinna wynikać ze statutu albo innego aktu wewnętrznego.
To ważne szczególnie wtedy, gdy projekt grantowy zakłada częściowe opłaty od uczestników albo sprzedaż materiałów po kosztach.
Checklista statutu pod granty
| Pytanie | Tak/Nie |
| Czy cele statutowe obejmują obszary, w których chcemy aplikować o granty? | |
| Czy statut pozwala organizować szkolenia, warsztaty, wydarzenia i projekty? | |
| Czy statut pozwala tworzyć publikacje, portale, materiały cyfrowe? | |
| Czy statut przewiduje współpracę z administracją, biznesem i innymi NGO? | |
| Czy statut jasno określa reprezentację organizacji? | |
| Czy statut reguluje działalność odpłatną, jeśli organizacja chce pobierać opłaty? | |
| Czy statut nie blokuje udziału w konkursach przez zbyt wąskie zapisy? |
FAQ
Czy projekt grantowy musi być zgodny ze statutem?
Tak. Projekt finansowany z dotacji powinien mieścić się w celach statutowych i sposobach działania organizacji.
Czy warto zmienić statut przed aplikowaniem o granty?
Tak, jeśli obecny statut jest zbyt wąski albo nie obejmuje działań, które organizacja chce finansować.
Czy działalność odpłatna musi być w statucie?
W praktyce warto ją uregulować w statucie lub odpowiedniej uchwale, szczególnie jeśli organizacja pobiera opłaty za działania statutowe.
Granty i dotacje dla NGO – https://grantowo.pl/
Baza wiedzy dla organizacji pozarządowych – https://grantowo.pl/baza-wiedzy/
