Poza środkami publicznymi, sektor prywatny również odgrywa coraz większą rolę we wspieraniu strażaków-ochotników. Społeczna misja OSP i ich zaangażowanie w pomoc lokalnej społeczności sprawiają, że wiele firm – zarówno dużych korporacji, jak i lokalnych przedsiębiorstw – chętnie oferuje granty, darowizny lub sponsoring dla jednostek strażackich(grantowo.pl). Dla OSP oznacza to dodatkowe możliwości pozyskania funduszy na sprzęt i projekty, zwłaszcza te, które nie kwalifikują się do typowych dotacji rządowych.
Na poziomie ogólnopolskim funkcjonują programy grantowe dużych spółek skierowane specjalnie do jednostek OSP. Najbardziej znanym przykładem jest program Fundacji ORLEN „ORLEN dla Strażaków” (obecnie realizowany pod hasłem „ORLEN. Jesteśmy Razem”). Co roku Fundacja ORLEN przeznacza wielomilionowe kwoty na dofinansowanie dla OSP z całej Polski – druhowie mogą składać wnioski o sfinansowanie zakupu sprzętu, umundurowania, a od niedawna nawet specjalistycznych szkoleń czy wsparcia psychologicznego dla strażaków. W najnowszej edycji (2024) pula środków była rekordowa i wyniosła 10 mln zł, dzięki czemu wsparcie otrzymało 211 jednostek OSP (w tym 70% beneficjentów po raz pierwszy)(fundacja.orlen.pl). Średnia kwota grantu na jednostkę skoczyła z kilku do prawie 48 tys. zł, a zależnie od kategorii działań OSP mogły wnioskować nawet o 30–150 tys. zł dofinansowania każda (fundacja.orlen.pl). Za te pieniądze strażacy kupują nowoczesny sprzęt: aparaty oddechowe, pompy, kamery termowizyjne, zestawy hydrauliczne, a niektóre większe dotacje pozwoliły nawet współfinansować zakup pojazdów (np. samochodów do ratownictwa chemicznego)(fundacja.orlen.pl). Nabór do programu ORLEN odbywa się zazwyczaj raz do roku (najczęściej późną zimą lub wczesną wiosną), a formularz wniosku wymaga opisania jednostki i jej potrzeb oraz wskazania, na co konkretnie mają być przeznaczone pieniądze(grantowo.pl). Konkurencja bywa duża – zgłasza się często kilka tysięcy OSP – ale warto próbować, bo corocznie kilkaset jednostek otrzymuje dofinansowanie z ORLENU(grantowo.pl).
Fundacje i OSP – współpraca buduje!
Inne duże firmy również prowadzą swoje inicjatywy dla służb ratowniczych. Na przykład Fundacja PZU organizowała program „Pomoc To Moc”, w ramach którego finansowała lokalne projekty poprawiające bezpieczeństwo – OSP mogły zgłaszać pomysły, takie jak wyposażenie społeczności w defibrylatory czy organizacja szkoleń z pierwszej pomocygrantowo.pl. Fundacja PGNiG z kolei wspierała zakupy sprzętu dla strażaków w regionach, gdzie działa ta spółka gazownicza (zwłaszcza na terenach wydobycia gazu)grantowo.pl. W różnych częściach kraju aktywne są także fundacje branżowych gigantów: np. na Dolnym Śląsku Fundacja KGHM „Polska Miedź” pomaga jednostkom w gminach górniczych, a w rejonach zakładów chemicznych Fundacja Grupy Azoty sponsorowała doposażenie strażaków(grantowo.pl). Warto rozejrzeć się, jakie duże przedsiębiorstwa funkcjonują w okolicy – wiele z nich w ramach społecznej odpowiedzialności biznesu (CSR) prowadzi konkursy grantowe lub jest otwartych na bezpośrednie prośby o wsparcie od organizacji takich jak OSP. Napisanie oficjalnej prośby czy projektu do takiej firmy może skutkować np. sfinansowaniem zakupu drobnego sprzętu lub sponsoringiem lokalnej inicjatywy (jak festyn strażacki, zawody dla młodzieży itp.)(grantowo.pl).
Poza formalnymi programami grantowymi, niezwykle cenne są też bezpośrednie darowizny i sponsoring od lokalnych firm. Często są to rzeczy, o które najłatwiej zapytać przedsiębiorców z okolicy: np. właściciel warsztatu wulkanizacyjnego może przekazać komplet nowych opon do wozu bojowego, sklep budowlany ofiarować farbę na remont garażu, a lokalna spółka dorzucić kilkaset złotych na zakup węży. Jako stowarzyszenie, OSP ma prawo przyjmować darowizny pieniężne i rzeczowe – warto jednak sporządzić umowę darowizny dla przejrzystości i by darczyńca mógł odliczyć swój datek od podatku(grantowo.pl). Należy oczywiście pamiętać o okazaniu wdzięczności: podziękowanie na uroczystości, wzmianka w mediach społecznościowych czy pamiątkowy dyplom dla sponsora budują dobrą atmosferę. Dobra reputacja OSP w społeczności sprawia, że lokalny biznes chętniej wspiera strażaków, widząc realne efekty swojej pomocy.
Wreszcie, nie można zapomnieć o wsparciu od samych mieszkańców. OSP od dawna organizują różnego rodzaju zbiórki publiczne i wydarzenia, z których dochód zasila kasę jednostki. Tradycyjne przykłady to zabawy taneczne, festyny rodzinne, kiermasze czy kwesty przy kościele – lokalna społeczność zazwyczaj chętnie wrzuca datki, wiedząc że to „dla strażaków”. W dzisiejszych czasach coraz popularniejsze są także zbiórki internetowe (crowdfunding) na konkretny cel, np. „Nowa syrena alarmowa dla OSP X” lub „Remont dachu strażnicy w Y”. Gdy cel jest jasno określony i przemawia do wyobraźni mieszkańców, potrafią oni zebrać pokaźną kwotę w krótkim czasie(grantowo.pl). Dodatkowo wiele OSP posiada status organizacji pożytku publicznego (OPP), co umożliwia im pozyskiwanie 1,5% podatku od osób fizycznych – to kolejny strumień finansowania, który może dostarczyć kilku lub kilkunastu tysięcy złotych rocznie na działalność straży. Choć nie jest to klasyczny „grant”, środki od społeczności są nie mniej ważne – często to właśnie z tych pieniędzy jednostka opłaca drobne zakupy, utrzymuje gotowość operacyjną lub gromadzi wkład własny wymagany przy większych dotacjach.
Wsparcie funduszy dla OSP – jest wiele sposobów!
Fundusze prywatne i społeczne stanowią znakomite uzupełnienie publicznych dotacji. Programy firm takich jak ORLEN, PZU czy PGNiG dają szansę na dodatkowe zakupy sprzętu, zwłaszcza specjalistycznego, a lokalni sponsorzy i darczyńcy pomagają „załatać” bieżące potrzeby jednostki. Warto aktywnie poszukiwać tych możliwości – obserwować ogłoszenia dużych fundacji, nawiązywać kontakty z przedsiębiorcami, promować pozytywny wizerunek OSP w mediach lokalnych. Dzięki temu OSP może zyskać nowych sprzymierzeńców, którzy z własnej woli zainwestują w bezpieczeństwo społeczności. Każda pozyskana w ten sposób złotówka przekłada się na lepsze wyposażenie strażaków ochotników, a tym samym na skuteczniejszą pomoc niesioną mieszkańcom w sytuacjach zagrożenia. W pożarnictwie ochotniczym liczy się każda forma wsparcia – im szerzej OSP rozłoży swoje „sieci” po dostępne granty i darowizny, tym większe ma szanse na dynamiczny rozwój i profesjonalizację swojej działalności.
