Dotacje to nie jedyny sposób na finansowanie działań organizacji pozarządowych. Wręcz przeciwnie – dywersyfikacja źródeł przychodów jest kluczem do stabilności każdej fundacji czy stowarzyszenia. Młode organizacje często koncentrują się na pisaniu wniosków o dotacje, jednak warto równolegle budować inne formy wsparcia: od darowizn po crowdfunding. Poniżej przedstawiamy najważniejsze źródła finansowania NGO poza grantami oraz wskazówki, jak z nich skorzystać.
1. Darowizny od osób prywatnych i firm dla fundacji
To najbardziej klasyczna forma finansowania organizacji charytatywnych – dobrowolne datki, które darczyńcy przekazują bez oczekiwania świadczenia w zamian. Darowizny mogą być jednorazowe (np. wpłata na konkretny cel) lub regularne (np. comiesięczne wsparcie od sympatyków fundacji). Warto umożliwić przekazywanie darowizn jak najprostszą drogą: uruchomić formularz wpłaty online na stronie internetowej, podać numer konta do wpłat, promować tzw. SMS charytatywne. Pamiętaj, że darczyńcy indywidualni mogą odliczyć swoje datki od podatku, co bywa dla nich zachętą (publicystyka.ngo.pl). W przypadku firm – wiele z nich ma politykę CSR i chętnie wspiera lokalne inicjatywy poprzez darowizny (np. funduje sprzęt, posiłki, materiały). W zamian firma zwykle oczekuje podziękowania i promocji za okazane wsparcie – np. umieszczenia logo sponsora na materiałach czy w mediach społecznościowych. Uwaga: formalnie czysta darowizna nie rodzi zobowiązań wzajemnych, ale jeśli oferujemy coś w zamian za wsparcie (reklamę, świadczenie), może to podpadać pod umowę sponsoringu wymagającą wystawienia faktury(publicystyka.ngo.pl). Dla młodej fundacji najlepsze na start są proste darowizny – np. zbiórka wśród przyjaciół, społeczności lokalnej lub sympatyków zgromadzonych wokół misji organizacji.
2. Składki członkowskie i wsparcie od wolontariuszy.
Jeśli prowadzisz stowarzyszenie, możesz finansować część działań ze składek członkowskich – regularnych opłat, które członkowie organizacji wnoszą na jej rzecz (publicystyka.ngo.pl). Stowarzyszenia zwykłe i rejestrowe mają prawo pobierać składki i wydawać je na cele statutowe. Choć kwoty zwykle nie są duże, to stałe źródło przychodu na drobne wydatki (np. domena internetowa, materiały biurowe). Fundacje formalnie nie mają członków, ale mogą tworzyć kluby przyjaciół czy programy dla wolontariuszy, którzy wspierają je finansowo lub rzeczowo. Np. wolontariusze mogą pokrywać część kosztów dojazdu na akcje, użyczać własnego sprzętu itp. To wszystko zmniejsza wydatki organizacji. Poza tym, zaangażowani członkowie i wolontariusze często sami inicjują zbiórki czy wydarzenia na rzecz fundacji.
3. Zbiórki publiczne i kwestowanie.
Zorganizowanie zbiórki publicznej (np. na ulicy, podczas eventu) pozwala zebrać środki od społeczności, ale wymaga dopełnienia formalności – zgłoszenia akcji w portalu zbiorki.gov.pl i późniejszego rozliczenia(publicystyka.ngo.pl). Prostszą alternatywą są zbiórki online, które nie podlegają ustawie o zbiórkach publicznych. Możecie utworzyć kampanię crowdfundingową na platformach takich jak Zrzutka.pl, Pomagam.pl czy GoFundMe. Crowdfunding, czyli finansowanie społecznościowe, polega na tym, że wiele osób wpłaca drobne kwoty na opisany cel – co łącznie daje znaczącą sumę. Kluczem jest dobrze przedstawić projekt i dotrzeć z promocją do jak największej liczby potencjalnych wspierających (media społecznościowe są tutaj nieocenione). Pamiętajcie o podziękowaniach dla darczyńców – nawet symbolicznych, jak imienne podziękowanie na Facebooku czy drobny upominek dla większych wpłacających. Oprócz tego, tradycyjne eventy charytatywne nadal działają – możecie zorganizować kiermasz, koncert, loterię fantową czy aukcję, z których dochód zasili fundację (kodefix.pl). To nie tylko zbieranie funduszy, ale i promocja Waszej misji wśród lokalnej społeczności.
4. 1% podatku dla OPP.
W Polsce unikalnym źródłem finansowania NGO są środki z 1% podatku dochodowego. Każdy podatnik może przekazać 1% swojego PIT na rzecz wybranej organizacji pożytku publicznego (OPP). Uzyskanie statusu OPP wymaga jednak spełnienia szeregu kryteriów (m.in. co najmniej 2 lata działalności, sprawozdawczość do NIW) – młoda fundacja na starcie nie ma jeszcze takiego statusu. Warto jednak planować zdobycie go w przyszłości. Gdy już będziecie OPP, przygotujcie kampanię zachęcającą ludzi do przekazania 1% właśnie Wam – to mogą być znaczące kwoty, jeśli macie szerokie grono sympatyków. Uwaga: do czasu uzyskania statusu OPP możecie też nawiązać współpracę z inną organizacją, która go posiada – niektóre fundacje udostępniają swój numer KRS mniejszym inicjatywom (np. w ramach partnerstwa), choć formalnie środki trafiają wtedy do tamtej fundacji i muszą być rozliczone na jej projekty.
5. Działalność odpłatna i sponsoring.
Organizacje pozarządowe mogą też prowadzić działalność odpłatną pożytku publicznego – np. organizować płatne szkolenia, sprzedawać wydawnictwa czy gadżety związane z misją (tzw. cegiełki). Taka działalność nie jest nastawiona na zysk (przychód pokrywa koszty) i nie wymaga rejestrowania firmy(publicystyka.ngo.pl). Dochód z niej zasila cele statutowe. Jeśli Wasza fundacja ma jakąś ofertę, za którą ludzie są gotowi zapłacić (np. wydajecie poradniki, prowadzicie warsztaty), warto rozważyć tę opcję po pewnym czasie. Z kolei sponsoring to współpraca z firmami, gdzie w zamian za wsparcie finansowe lub rzeczowe oferujecie świadczenie reklamowe (np. logo firmy na wydarzeniu, tytuł sponsora głównego). Pamiętajcie, że formalnie to już umowa cywilnoprawna, często wymagająca wystawienia faktury przez organizację – czyli posiadania działalności gospodarczej lub statusu OPP uprawniającego do takiej formy. Sponsoring jest bardziej skomplikowany podatkowo, ale może przynieść spore korzyści – firmy potrafią przekazywać znaczne kwoty, jeśli widzą w tym wartość marketingową. Dla młodej organizacji lepsze na początek będą mniejsze lokalne firmy jako sponsorzy (łatwiej je przekonać do wsparcia np. festynu osiedlowego niż od razu dużą korporację).
Budowanie stabilnych finansów fundacji przypomina układanie puzzli z wielu elementów. Dotacje są ważnym kawałkiem układanki, ale nie mniej istotne są darowizny, zbiórki, działalność odpłatna czy sponsoring. Im więcej źródeł wsparcia, tym mniejsze ryzyko, że utrata jednego dopływu środków sparaliżuje działalność organizacji. Zacznij od drobnych kroków – uruchom zbiórkę na konkretny cel, zaproś lokalnych przedsiębiorców do współpracy, zadbaj o obecność w mediach społecznościowych by budować grono sympatyków. Każda złotówka pozyskana poza grantami to większa niezależność Twojej fundacji i możliwość realizacji misji na własnych zasadach.
