Organizacje pozarządowe często współpracują z samorządem i instytucjami publicznymi. Zdarza się też, że osoby pełniące funkcje publiczne zasiadają we władzach fundacji lub stowarzyszeń. Poradnik ngo.pl w dziale o władzach NGO zwraca uwagę na pytania o to, czy radny, burmistrz albo wójt mogą zasiadać we władzach organizacji i jakie mogą być tego konsekwencje.
Z punktu widzenia grantów najważniejsze jest jedno: nawet jeśli dana funkcja jest dopuszczalna, organizacja musi unikać realnego lub pozornego konfliktu interesów.
Co to jest konflikt interesów?
Konflikt interesów pojawia się wtedy, gdy osoba pełniąca funkcję w organizacji może jednocześnie wpływać na decyzje publiczne, konkursowe, finansowe albo kontrolne dotyczące tej organizacji.
Przykłady ryzykownych sytuacji:
| Sytuacja | Ryzyko |
| radny jest w zarządzie NGO i głosuje nad dotacjami dla NGO | podejrzenie stronniczości |
| urzędnik ocenia konkurs, w którym startuje jego organizacja | konflikt oceny |
| dyrektor instytucji publicznej jest partnerem i grantodawcą | niejasne role |
| członek komisji konkursowej jest związany z oferentem | ryzyko naruszenia zasad konkursu |
| członek zarządu NGO podpisuje umowę z własną jednostką | ryzyko formalne i wizerunkowe |
Jak ograniczyć ryzyko?
- Ujawniaj powiązania.
- Wyłączaj osoby zainteresowane z decyzji.
- Dokumentuj procedury.
- Nie głosuj we własnej sprawie.
- Unikaj podpisywania umów „sam ze sobą”.
- Czytaj regulamin konkursu.
- Sprawdzaj przepisy antykorupcyjne i samorządowe.
- Dbaj o przejrzystą komunikację.
- Nie ukrywaj powiązań personalnych.
- W razie wątpliwości korzystaj z porady prawnej.
Konflikt interesów a ocena grantu
Komisje konkursowe coraz częściej patrzą nie tylko na formalną zgodność wniosku, ale też na wiarygodność i przejrzystość organizacji. Projekt może być merytorycznie dobry, ale jeśli wygląda na powiązany z osobami mającymi wpływ na konkurs, ryzyko rośnie.
Polityka konfliktu interesów
Większa NGO powinna mieć prosty dokument lub uchwałę, która określa:
- czym jest konflikt interesów,
- kiedy trzeba go zgłosić,
- kto rozpatruje sytuację,
- kiedy osoba wyłącza się z decyzji,
- jak dokumentuje się wyłączenie,
- jak postępuje się przy umowach z osobami powiązanymi.
Popularne pytania
Czy radny może działać w NGO?
Może, ale trzeba sprawdzić konkretne przepisy, statut, funkcję i ryzyko konfliktu interesów.
Czy osoba publiczna w zarządzie pomaga w grantach?
Może wzmacniać kontakty, ale może też tworzyć ryzyka. Najważniejsza jest przejrzystość.
Czy konflikt interesów zawsze oznacza naruszenie prawa?
Nie zawsze. Czasem wystarczy ujawnienie powiązania i wyłączenie osoby z decyzji.
Czy trzeba mieć politykę konfliktu interesów?
Nie każda mała NGO musi mieć osobny dokument, ale przy większych grantach jest to bardzo dobra praktyka.
Czy grantodawca może pytać o powiązania?
Tak, zwłaszcza w konkursach publicznych, partnerskich i instytucjonalnych.
Linki
Granty i dotacje dla NGO – https://grantowo.pl/
Baza wiedzy dla organizacji pozarządowych – https://grantowo.pl/baza-wiedzy/
