Posiadanie odpowiedniej formy prawnej klubu sportowego jest fundamentem, od którego zależy, czy organizacja w ogóle może ubiegać się o publiczne dotacje i granty. W Polsce ustawa o sporcie wymaga, aby klub sportowy działał jako osoba prawna – dopiero wtedy jest formalnie uznawany za klub sportowy(publicystyka.ngo.pl). Oznacza to, że luźna grupa osób czy niezarejestrowane stowarzyszenie nie spełniają tego wymogu. Jeżeli prowadzisz lokalną drużynę jedynie na zasadach nieformalnych, warto rozważyć rejestrację klubu w jednej z dostępnych form prawnych.
Jaką formę prawną może mieć klub sportowy?
Prawo nie narzuca jednego konkretnego rozwiązania – istotne jest posiadanie osobowości prawnej. Najczęściej wybieraną opcją jest stowarzyszenie sportowe (klub w formie stowarzyszenia). Może to być stowarzyszenie rejestrowe (wpisane do KRS) lub uczniowski klub sportowy (UKS) bądź inny klub wpisany do ewidencji prowadzonej przez starostę powiatu. Innymi dopuszczalnymi formami są fundacja czy nawet spółdzielnia. Prawo dopuszcza również spółki kapitałowe (np. spółka z o.o. czy S.A.) jako podmioty prowadzące kluby sportowE, jednak należy pamiętać o ograniczeniach w dostępie do dotacji dla podmiotów komercyjnych (o czym poniżej). Dla większości lokalnych klubów najlepszą drogą jest rejestracja stowarzyszenia – procedura ta nie jest skomplikowana, a daje klubowi osobowość prawną i możliwość aplikowania o fundusze publiczne.
Dlaczego forma prawna jest tak ważna przy dotacjach? Wiąże się to z kryteriami stawianymi przez grantodawców. Publiczne środki (np. dotacje z gmin czy ministerialne) są przeznaczone dla organizacji non-profit, działających w sferze pożytku publicznego. Jeśli klub funkcjonuje jako stowarzyszenie lub fundacja, z definicji nie działa dla zysku – całość dochodu przeznacza na cele statutowe (sportowe). Taki klub spełnia warunki udziału w większości konkursów grantowych. Natomiast klub prowadzony jako firma nastawiona na zysk (np. spółka z o.o. prowadząca działalność gospodarczą w sporcie) nie kwalifikuje się do typowych dotacji publicznych. W świetle prawa prywatna spółka nie jest traktowana jako klub sportowy non-profit, więc nie dostanie dofinansowania z budżetu gminy czy ministerstwa (choć miasta mogą wspierać profesjonalne kluby spółki np. poprzez sponsoring lub usługi, a nie bezpośrednią dotację). Dlatego tak istotne jest, by formalnie działać jako organizacja pozarządowa – stowarzyszenie lub fundacja sportowa.
Klub sportowy jako stowarzyszenie – czy to działa?
W praktyce zdecydowana większość amatorskich klubów w Polsce działa jako stowarzyszenia sportowe. Jeżeli Twój klub jeszcze nie ma osobowości prawnej, warto zrobić ten krok. Rejestracja stowarzyszenia sportowego (np. klubu piłkarskiego czy siatkarskiego) wymaga m.in. zebrania grupy założycieli (co najmniej 7 osób dla stowarzyszenia rejestrowego) i uchwalenia statutu. Uczniowskie kluby sportowe (UKS) są szczególną formą – mogą je zakładać już 3 osoby (w tym nauczyciel) i rejestruje się je w starostwie powiatowym na podstawie ustawy o sporcie. Taki UKS również uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisu do ewidencji starosty i może startować po dotacje na działalność sportową młodzieży. Alternatywnie, jeśli klub woli działać szerszej lub ma większych fundatorów, można założyć fundację sportową – procedura jest nieco inna (fundacja musi mieć fundusz założycielski i jasno określony cel w statucie), ale również daje dostęp do grantów i dotacji dla organizacji pozarządowych.
Co w przypadku grup nieformalnych lub klubów działających „przy” innych jednostkach? Często spotyka się sytuację, że klub sportowy funkcjonuje jako niezarejestrowana inicjatywa przy szkole, domu kultury czy po prostu grupie pasjonatów. Taka grupa formalnie nie ma osobowości prawnej, więc nie może sama podpisać umowy dotacyjnej. Rozwiązaniem jest wtedy znalezienie tzw. organizacji patronackiej – może to być lokalne stowarzyszenie, Ośrodek Sportu i Rekreacji lub inna fundacja, która w imieniu grupy złoży wniosek o dofinansowanie i będzie odpowiadać za rozliczenie projektu. Jednak na dłuższą metę lepiej sformalizować własny klub. Dzięki temu uniezależnisz się i zyskasz pełną kontrolę nad rozwojem organizacji.
Klub sportowy a granty – warto?
Aby w pełni korzystać z możliwości pozyskiwania grantów, klub sportowy powinien działać jako organizacja non-profit posiadająca osobowość prawną. Wybór formy (stowarzyszenie rejestrowe, stowarzyszenie wpisane do ewidencji starosty, fundacja itp.) zależy od Twoich potrzeb – każda z nich umożliwi ubieganie się o dotacje na działalność klubu. Jeśli masz wątpliwości co do procedury zakładania klubu, skorzystaj z poradników (np. na portalu ngo.pl) lub zasięgnij informacji w urzędzie miasta. Gdy Twój klub jest już formalnie utworzony, otworzy się przed nim świat dofinansowań – warto wtedy regularnie śledzić nowe możliwości. CTA: Aby znaleźć aktualne konkursy grantowe dla swojego klubu sportowego, skorzystaj z przeglądarki grantów Grantowo.pl oraz wygodnego kalendarza grantów na tym portalu – w jednym miejscu zebrano informacje o dostępnych dotacjach, co ułatwi Ci planowanie finansowania klubu.
