Fundacja lub stowarzyszenie może sprzedawać usługi, produkty, szkolenia, publikacje, bilety, kursy lub materiały. Nie zawsze będzie to działalność gospodarcza, bo część działań może mieścić się w odpłatnej działalności pożytku publicznego. Ale jeśli organizacja zaczyna działać rynkowo, regularnie i z marżą, musi bardzo uważnie sprawdzić swoje obowiązki.
Poradnik ngo.pl w materiałach o działalności ekonomicznej NGO wskazuje, że organizacja powinna świadomie wybrać formę działalności: odpłatną, gospodarczą albo np. spółkę z o.o. non profit.
Działalność odpłatna a gospodarcza
| Element | Działalność odpłatna | Działalność gospodarcza |
| Cel | statutowy, pożytku publicznego | sprzedaż usług lub produktów |
| Rejestracja | zwykle bez wpisu jako gospodarcza | wymaga odpowiednich zapisów i wpisu |
| Przychód | pokrywa koszty działania | może generować nadwyżkę |
| Charakter | społeczny | rynkowy |
| Przykład | warsztaty po kosztach | sprzedaż kursów komercyjnych |
| Ryzyko | przekroczenie granicy | obowiązki podatkowe i formalne |
Kiedy NGO powinna rozważyć działalność gospodarczą?
Gdy organizacja:
- regularnie sprzedaje usługi,
- sprzedaje produkty z marżą,
- oferuje szkolenia komercyjne,
- prowadzi sklep internetowy,
- świadczy usługi dla firm,
- tworzy płatne kursy,
- prowadzi działalność poza kosztami statutowymi,
- chce skalować przychody własne.
Kasa fiskalna w NGO
Jeżeli organizacja sprzedaje towary lub usługi osobom prywatnym, może pojawić się obowiązek stosowania kasy fiskalnej. Poradnik ngo.pl wskazuje, że kasa fiskalna rejestruje przychody ze sprzedaży na rzecz osób prywatnych, a organizacje, których sprzedaż jest mniejsza niż 20 000 zł w ciągu roku, mogą korzystać ze zwolnienia, przy czym szczegółowe zasady zależą od przepisów o zwolnieniach.
Co sprawdzić przed sprzedażą?
| Obszar | Pytanie |
| statut | czy pozwala na sprzedaż lub działalność gospodarczą? |
| KRS | czy trzeba zgłosić działalność gospodarczą? |
| księgowość | czy rozdzielamy przychody i koszty? |
| VAT | czy sprzedaż podlega VAT? |
| kasa fiskalna | czy sprzedajemy osobom fizycznym? |
| regulamin | czy mamy zasady sprzedaży? |
| RODO | czy przetwarzamy dane klientów? |
| prawa autorskie | czy możemy sprzedawać materiały? |
Działalność gospodarcza a granty
Działalność gospodarcza może pomóc organizacji, bo daje przychody własne i niezależność. Może też utrudnić aplikowanie do niektórych konkursów, jeśli grantodawca wyklucza działalność komercyjną albo wymaga szczególnego rozdzielenia kosztów.
Najważniejsze jest jasne oddzielenie:
- działalności statutowej nieodpłatnej,
- działalności odpłatnej,
- działalności gospodarczej,
- kosztów projektów grantowych,
- kosztów sprzedaży,
- środków publicznych i prywatnych.
Najczęstsze błędy
- Sprzedaż bez sprawdzenia statutu.
- Mylenie działalności odpłatnej z gospodarczą.
- Brak rozdzielenia księgowego.
- Brak regulaminu sprzedaży.
- Ignorowanie VAT.
- Ignorowanie kasy fiskalnej.
- Finansowanie działalności komercyjnej z dotacji przeznaczonej na zadanie publiczne.
- Brak analizy, czy sprzedaż nie narusza warunków konkursu.
Popularne pytania
Czy fundacja może prowadzić działalność gospodarczą?
Tak, ale musi to wynikać z przepisów, statutu i odpowiedniej rejestracji.
Czy działalność gospodarcza wyklucza granty?
Nie zawsze. Trzeba jednak sprawdzić regulamin konkursu i oddzielić działalność gospodarczą od projektu finansowanego publicznie.
Czy NGO musi mieć kasę fiskalną?
Może mieć taki obowiązek, jeśli sprzedaje towary lub usługi osobom prywatnym i nie korzysta ze zwolnienia.
Czy sprzedaż kursu online przez fundację to działalność gospodarcza?
Może nią być, jeśli ma charakter regularny, odpłatny i rynkowy. Trzeba przeanalizować konkretny model.
Czy przychód z działalności gospodarczej można przeznaczyć na cele statutowe?
Tak, nadwyżka powinna służyć celom organizacji, ale trzeba ją prawidłowo księgować i rozliczać.
Linki
Granty i dotacje dla NGO – https://grantowo.pl/
Baza wiedzy dla organizacji pozarządowych – https://grantowo.pl/baza-wiedzy/
