Organizacja pozarządowa jest samodzielna, ale nie działa poza systemem prawa. Fundacje i stowarzyszenia podlegają nadzorowi i mogą być kontrolowane przez różne instytucje. Poradnik ngo.pl wskazuje, że działalność NGO podlega m.in. nadzorowi starosty, ministra lub sądu, a organizacje mogą być kontrolowane także wtedy, gdy wydają pieniądze publiczne albo zatrudniają pracowników.
Dla organizacji ubiegającej się o granty to ważny temat, bo nadzór formalny, kontrola dotacji, kontrola skarbowa i kontrola ZUS to różne rzeczy. Każda wymaga innego przygotowania.
Kto nadzoruje stowarzyszenie?
Poradnik ngo.pl wskazuje, że nadzór nad stowarzyszeniami sprawuje właściwy ze względu na siedzibę starosta powiatu albo prezydent miasta na prawach powiatu.
W praktyce organ nadzoru może interesować się tym, czy stowarzyszenie działa zgodnie z prawem i statutem.
Kto nadzoruje fundację?
Fundacja ma organ nadzoru wskazany w statucie. Poradnik ngo.pl wyjaśnia, że organem nadzoru nad fundacją ze strony administracji rządowej jest minister właściwy ze względu na cele fundacji, wskazywany w statucie.
Fundacja ma też obowiązki sprawozdawcze wobec ministra, chyba że szczególne przepisy lub status OPP zmieniają sposób sprawozdawania.
Nadzór a kontrola dotacji
Nadzór nad NGO to nie to samo co kontrola projektu. Nadzór dotyczy ogólnego działania organizacji zgodnie z prawem i statutem. Kontrola dotacji dotyczy konkretnego projektu, wydatków, rezultatów i dokumentacji.
| Rodzaj | Kto sprawdza? | Co sprawdza? |
| nadzór nad stowarzyszeniem | starosta/prezydent miasta | zgodność z prawem i statutem |
| nadzór nad fundacją | minister i sąd | zgodność działania fundacji |
| kontrola dotacji | grantodawca | wydatki i rezultaty projektu |
| kontrola skarbowa | urząd skarbowy | podatki i dokumenty |
| kontrola ZUS | ZUS | umowy i składki |
| kontrola PIP | PIP | prawo pracy |
| kontrola OPP | właściwe organy | obowiązki statusu OPP |
Jak przygotować organizację?
Najlepsza ochrona przed problemami to porządek w dokumentach. Organizacja powinna mieć:
- aktualny statut,
- aktualny KRS,
- protokoły z posiedzeń,
- uchwały,
- sprawozdania finansowe,
- sprawozdania merytoryczne,
- umowy,
- dokumenty księgowe,
- dokumentację projektów,
- politykę rachunkowości,
- dokumenty RODO,
- ewidencję sprzętu.
Popularne pytania
Czy każda NGO może być kontrolowana?
Tak. Organizacje mogą podlegać różnym formom nadzoru i kontroli, zależnie od formy prawnej i rodzaju działań.
Kto nadzoruje stowarzyszenie?
Właściwy starosta albo prezydent miasta na prawach powiatu.
Kto nadzoruje fundację?
Minister wskazany ze względu na cele fundacji oraz sąd rejestrowy w zakresie spraw rejestrowych.
Czy kontrola dotacji to to samo co nadzór?
Nie. Kontrola dotacji dotyczy konkretnego projektu i wydatkowania środków.
Co najbardziej pomaga przy kontroli?
Aktualne dokumenty, spójna księgowość, uchwały, opisy faktur i dobra archiwizacja.
Linki
Granty i dotacje dla NGO – https://grantowo.pl/
Baza wiedzy dla organizacji pozarządowych – https://grantowo.pl/baza-wiedzy/
