Fundacja lub stowarzyszenie może pobierać opłaty za niektóre działania statutowe. Nie zawsze oznacza to konieczność rejestrowania działalności gospodarczej. W wielu przypadkach rozwiązaniem jest odpłatna działalność pożytku publicznego.
Poradnik ngo.pl wskazuje, że podjęcie odpłatnej działalności pożytku publicznego nie wymaga osobnej formalnej rejestracji, ale informacja o jej prowadzeniu i zakresie powinna wynikać ze statutu albo aktu wewnętrznego, np. uchwały.
Co to jest działalność odpłatna?
To działalność statutowa prowadzona w sferze pożytku publicznego, za którą organizacja pobiera opłaty. Przykłady:
- odpłatne warsztaty edukacyjne,
- półkolonie,
- szkolenia,
- zajęcia sportowe,
- publikacje,
- bilety na wydarzenia,
- odpłatne konsultacje,
- materiały edukacyjne,
- kursy online.
Kluczowa zasada: opłata nie powinna tworzyć komercyjnego zysku jak w działalności gospodarczej. Przychód powinien służyć działalności pożytku publicznego.
Działalność odpłatna a gospodarcza
| Kryterium | Działalność odpłatna | Działalność gospodarcza |
| cel | realizacja celów statutowych | działalność zarobkowa |
| rejestracja | zwykle bez osobnej rejestracji | wymaga wpisu |
| zysk | nie działa jak typowy zysk komercyjny | działalność nastawiona na przychód |
| księgowość | wyodrębnienie rachunkowe | pełne obowiązki gospodarcze |
| przykład | odpłatne warsztaty po kosztach | sprzedaż usług na rynku |
Poradnik ngo.pl wskazuje, że działalność odpłatna staje się działalnością gospodarczą, jeśli wykracza poza ramy ustawowe, np. gdy pobierana odpłatność jest wyższa niż koszt tej działalności albo przekroczony zostanie limit wynagrodzeń wskazany w ustawie.
Co trzeba zrobić przed startem?
| Krok | Co zrobić? |
| 1 | sprawdzić statut |
| 2 | określić zakres działalności odpłatnej |
| 3 | podjąć uchwałę, jeśli statut tego wymaga |
| 4 | ustalić kalkulację opłat |
| 5 | wyodrębnić księgowo przychody i koszty |
| 6 | przygotować regulamin usługi lub wydarzenia |
| 7 | zadbać o RODO i zgody |
| 8 | sprawdzić VAT, jeśli może mieć zastosowanie |
Działalność odpłatna a granty
Działalność odpłatna może być bardzo przydatna przy grantach, bo pozwala organizacji:
- pokazać zdolność do generowania przychodu,
- zebrać wkład własny,
- częściowo finansować kontynuację projektu,
- testować zainteresowanie odbiorców,
- budować stabilność po zakończeniu dotacji.
Przykład: fundacja realizuje projekt edukacyjny z dotacji, a po zakończeniu projektu prowadzi niskokosztowe, odpłatne warsztaty, dzięki którym utrzymuje część działań.
Najczęstsze błędy
- Brak zapisu w statucie lub uchwały.
- Brak kalkulacji kosztów.
- Pobieranie opłat wyższych niż koszt działania.
- Brak wyodrębnienia księgowego.
- Mylenie działalności odpłatnej z gospodarczą.
- Brak regulaminu dla uczestników.
- Brak analizy VAT.
FAQ
Czy każda NGO może prowadzić działalność odpłatną?
Tak, nie trzeba mieć statusu OPP, ale działalność musi mieścić się w sferze pożytku publicznego i celach organizacji.
Czy działalność odpłatną trzeba rejestrować w KRS?
Co do zasady nie wymaga osobnej rejestracji, ale OPP mają dodatkowe obowiązki informacyjne.
Czy działalność odpłatna może finansować wkład własny?
Może być źródłem środków własnych, jeśli regulamin konkursu na to pozwala i organizacja prawidłowo ją dokumentuje.
