Dotacje to kusząca opcja – „darmowe” pieniądze na rozwój firmy. Jednak nie zawsze są dostępne, nie zawsze udaje się je zdobyć, a czasem ich pozyskanie trwa długo i wiąże się z biurokracją. Na szczęście to nie jedyna droga. Istnieje wiele alternatywnych form finansowania, które spółka z o.o. może wykorzystać na rozwój, inwestycje czy poprawę płynności. W ostatnich latach widać zresztą trend, że bezzwrotne dotacje ustępują miejsca bardziej rynkowym instrumentom wsparcia (kswp.org.pl). Przyjrzyjmy się kilku głównym alternatywom dla grantów:
- Pożyczki i kredyty preferencyjne (unijne i krajowe). Unia Europejska i polskie instytucje oferują firmom niskooprocentowane pożyczki, które często bywają świetną alternatywą dla dotacji. Przykład: regionalne fundusze pożyczkowe czy programy jak Pożyczka na rozwój MŚP z oprocentowaniem 0–1%. Takie pożyczki mają szereg zalet: bardzo niskie odsetki, długie okresy spłaty, brak prowizji, a nieraz także częściowe umorzenie długu (tzw. komponent dotacyjny). Co prawda trzeba je zwrócić, ale np. jeśli 20% może zostać umorzone, to de facto otrzymujemy 20% bezzwrotnego wsparcia, a resztę spłacamy na dogodnych warunkach. W odróżnieniu od dotacji, pożyczki unijne są dużo łatwiej dostępne – nie ma konkursów i ocen punktowych, wystarczy spełnić kryteria i przejść ocenę zdolności kredytowej. Dla firm, którym zależy na czasie albo które potrzebują kapitału obrotowego (czego dotacje raczej nie finansują), taka pożyczka to często lepsze rozwiązanie. Warto sprawdzić ofertę BGK i regionalnych funduszy – w 2026 r. w ofercie są np. pożyczki na transformację cyfrową, na zielone inwestycje czy pożyczki dla start-upów z częściowym umorzeniem.
- Kredyty komercyjne i leasing. Klasyka finansowania biznesu. Kredyt inwestycyjny w banku może pokryć zakup maszyn, nieruchomości czy wdrożenie nowej linii technologicznej. Wprawdzie trzeba mieć zdolność kredytową i zaakceptować koszty odsetek, ale plusem jest pełna dowolność wykorzystania środków (bank nie narzuca tak szczegółowych ograniczeń jak dotacja) i szybkość decyzji – czasem w ciągu miesiąca możemy mieć środki na koncie. Leasing jest z kolei świetny do finansowania pojazdów, maszyn, sprzętu – pozwala rozłożyć płatność w czasie i często daje korzyści podatkowe. Dla młodszych spółek z ograniczoną historią kredytową leasing bywa łatwiejszy do uzyskania niż kredyt. Oczywiście koszt finansowania komercyjnego jest wyższy niż „darmowej” dotacji, ale nie zapominajmy o ukrytych kosztach dotacji (czas, praca nad wnioskiem, obowiązki biurokratyczne). Czasem lepiej wziąć kredyt i mieć wolną rękę w działaniu, niż czekać rok na dotację i rozliczać każdy grosz.
- Fundusze Venture Capital i Aniołowie Biznesu. Jeśli Twoja spółka działa w sektorze o wysokim potencjale wzrostu (np. nowe technologie, IT, biotechnologia) i potrzebuje kapitału na skalowanie, rozważ pozyskanie inwestora. Fundusze VC inwestują w zamian za udziały – wnoszą pieniądze, a często też know-how i kontakty. Anioł Biznesu to z kolei zamożna osoba prywatna inwestująca własne środki w obiecujące firmy we wczesnej fazie(poradnikprzedsiebiorcy.pl). Taki kapitał jest de facto bezzwrotny (nie musisz go oddawać w ratach), ale „kosztem” jest oddanie części udziałów i potencjalnych przyszłych zysków inwestorowi. W przeciwieństwie do dotacji, inwestorowi bardziej zależy na długoterminowym sukcesie firmy niż na konkretnym projekcie – więc finansowanie możesz przeznaczyć na to, co uważasz za najważniejsze dla wzrostu biznesu. Wadą jest, że nie każda firma znajdzie chętnego inwestora – musisz mieć skalowalny pomysł i perspektywę wysokich zysków, by przyciągnąć fundusze VC/PE.
- Ulgi i zachęty podatkowe. Czasem wsparcie przychodzi nie w postaci gotówki na konto, a w postaci mniejszych obciążeń. Ulga B+R – pozwala odliczyć od podstawy opodatkowania część wydatków na działalność badawczo-rozwojową (efektywnie państwo „zwraca” np. 19% tych kosztów w postaci niższego podatku CIT). IP Box – niższy, 5% podatek dochodowy od dochodów z komercjalizacji praw własności intelektualnej (np. oprogramowania). Ulga na robotyzację, ulga na prototyp – nowe ulgi pozwalające odliczyć dodatkowo koszty inwestycji w automatyzację lub opracowanie prototypu. Ponadto są programy typu Polska Strefa Inwestycji (Specjalne Strefy Ekonomiczne) – gdzie za realizację dużej inwestycji w określonych regionach możesz przez x lat płacić niższy CIT/PIT (de facto zwolnienie z podatku do pewnej kwoty). Te wszystkie instrumenty zmniejszają koszty prowadzenia biznesu, co zostawia więcej środków na rozwój. Wymagają jednak spełnienia kryteriów i często zgłoszenia zamiaru skorzystania z ulgi, ale ich ogromną zaletą jest brak konieczności zwracania czegokolwiek – to po prostu mniej zapłaconego podatku.
- Crowdfunding udziałowy lub społecznościowy. Jeżeli Twój produkt lub usługa mogą wzbudzić entuzjazm szerokiej publiczności, rozważ crowdfunding. W modelu udziałowym sprzedajesz udziały spółki za pośrednictwem platformy crowdfundingowej (w Polsce popularne to Beesfund, Crowdway) – społeczność wielu drobnych inwestorów obejmuje małe pakiety udziałów, a Ty pozyskujesz kapitał. W modelu społecznościowym (tzw. reward crowdfunding, np. na Kickstarterze) ludzie wpłacają pieniądze w zamian za nagrody, przedsprzedaż produktu itp. To drugie podejście nie jest co prawda typowym finansowaniem firmy (bardziej projektu), ale potrafi dostarczyć środków na realizację konkretnego pomysłu. Crowdfunding wymaga jednak dobrego marketingu i fajnego produktu, który przyciągnie ludzi.
Jak widać, spektrum możliwości jest szerokie. Wybór zależy od sytuacji Twojej spółki: jej wielkości, branży, etapu rozwoju i potrzeb kapitałowych. Czasem najlepszą strategią jest łączenie różnych form – np. część wydatków pokrywać leasingiem, część kredytem, skorzystać z ulgi B+R, a do tego polować na dotacje. Ważne, by nie polegać wyłącznie na dotacjach. Eksperci zauważają, że w nowej perspektywie finansowej UE rola dotacji maleje, a rośnie rola instrumentów zwrotnych. Pożyczki unijne stają się jednym z najbardziej racjonalnych źródeł finansowania inwestycji, szczególnie że omijamy przy nich długie konkursy i oceny punktowe! Dlatego warto otworzyć się na inne rozwiązania. Choć słowo „kredyt” może mniej cieszy niż „grant”, to finalnie liczy się rozwój firmy – a do celu prowadzi wiele dróg.
