Co to jest stowarzyszenie? Praktyczne wyjaśnienie dla osób zainteresowanych działalnością społeczną
Stowarzyszenie to jedna z najpopularniejszych form organizacji pozarządowych w Polsce. Pozwala grupie osób o wspólnych celach i zainteresowaniach działać w zorganizowany, prawnie usankcjonowany sposób, przy jednoczesnym zachowaniu niezależności od instytucji państwowych czy biznesowych. Niniejszy artykuł wyjaśnia podstawy prawne i organizacyjne, odpowiadając na pytanie: co to jest stowarzyszenie i dlaczego warto je założyć.
Definicja i podstawa prawna
Zgodnie z Prawem o stowarzyszeniach (ustawa z 7 kwietnia 1989 r., aktualny tekst dostępny w Internetowym Systemie Aktów Prawnych), stowarzyszenie to dobrowolne i samorządne zrzeszenie osób, które w celu niesienia wspólnego dobra realizują określone zadania statutowe. Może to obejmować np. rozwój kultury, sportu, edukacji, integracji społecznej czy ochrony środowiska.
Rodzaje stowarzyszeń
- Stowarzyszenie zwykłe
Forma uproszczona, wymagająca minimum 3 członków założycieli i zgłoszenia w starostwie. Nie ma osobowości prawnej, ale może prowadzić podstawowe działania społeczne. - Stowarzyszenie rejestrowe
Posiada osobowość prawną i szersze możliwości (np. ubieganie się o dotacje, zatrudnianie pracowników). Aby je powołać, potrzeba minimum 7 osób i wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS).
Struktura i działanie stowarzyszenia
1. Walne zebranie członków
Najważniejszy organ decyzyjny, który wybiera zarząd i komisję rewizyjną (jeśli statut to przewiduje), zatwierdza sprawozdania finansowe oraz określa kierunki działalności.
2. Zarząd
Odpowiada za bieżące zarządzanie stowarzyszeniem, reprezentowanie go na zewnątrz (np. podpisywanie umów, pozyskiwanie dotacji). Liczbę członków zarządu i ich kompetencje opisuje statut.
3. Komisja rewizyjna lub inny organ kontroli wewnętrznej
Ma za zadanie nadzorować finanse i zgodność działań z celami statutowymi. Nie jest obowiązkowa w stowarzyszeniu zwykłym, ale powszechna w rejestrowych.
Możliwości rozwoju i finansowania
Stowarzyszenia mogą realizować różnorodne projekty: od lokalnych imprez kulturalnych, przez szkolenia, po rozbudowane inicjatywy społeczne finansowane z dotacji samorządowych, rządowych czy funduszy unijnych (m.in. EFS+, Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich). Często też korzystają ze wsparcia darczyńców prywatnych i prowadzą zbiórki publiczne.
Dlaczego warto założyć stowarzyszenie?
- Formalizacja działalności: Daje pewność prawną i ułatwia podpisywanie umów (np. wynajem sal, zawarcie kontraktów z partnerami).
- Większa wiarygodność: Potencjalni sponsorzy i instytucje publiczne wolą wspierać podmioty o uregulowanej formie prawnej.
- Możliwość pozyskiwania dotacji: Stowarzyszenie rejestrowe ma dostęp do szerokiej gamy grantów, co pozwala rozwijać inicjatywy z korzyścią dla lokalnej społeczności.
Stowarzyszenie bez tajemnic!
Stowarzyszenie to dobrowolne zrzeszenie osób dążących do wspólnych celów społecznych, kulturalnych czy edukacyjnych. Może przyjąć formę stowarzyszenia zwykłego (tańsza i szybsza rejestracja, ale bez osobowości prawnej) lub rejestrowego (osobowość prawna, większe możliwości). Dzięki przemyślanej strukturze władz, skutecznemu pozyskiwaniu funduszy i transparentnemu zarządzaniu, stowarzyszenie może znacząco wpływać na rozwój lokalnej społeczności i zyskiwać uznanie darczyńców oraz partnerów publicznych. Więcej praktycznych wskazówek można znaleźć na Portal NGO i w przepisach ustawy o stowarzyszeniach.
